X
تبلیغات
مجتمع شهید پاکنژاد ابراهیم آباد - بدن وبیماری ها

مجتمع شهید پاکنژاد ابراهیم آباد

آموزش وپرورش

بدن وبیماری ها

یک تلمبه ی ماهیچه ای است که در بدن پستانداران و از جمله انسان چهارحفره ای می باشد. دو حفره در بالا به نام دهلیزها و دوحفره در پایین به نام بطن ها. قلب انسان در قفسه ی سینه کمی متمایل به چپ قرا رداشته و توسط رگ های متصل به قلب در قفسه سینه آویزان شده است. بین بطن ها و دهلیزها دیواره ای وجود دارد که مانع مخلوط شدن خون تیره و روشن می گردد. به عبارت دیگر قلب همانند دو تلمبه ی چپ و راست عمل می کند که این دو تلمبه به طور همزمان با هم کار می کنند. تلمبه ی چپ حاوی خون روشن و تلمبه ی راست حاوی خون تیره می باشد .

در هر بار ضربان قلب، خون روشن از بطن چپ (توسط سرخرگ آئورت) به اندام ها رفته و پس از رساندن موادغذایی و اکسیژن به شکل خون تیره به دهلیز راست بازمیگردد. ( به این رفت و برگشت، گردش بزرگ خون می گویند) همزمان با گردش بزرگ و عمومی، خون تیره از بطن راست به سمت شش ها فرستاده می شود و پس از اکسیژن گیری و از دست دادن دی اکسیدکربن به صورت خون روشن به دهلیز چپ باز می گردد (به این رفت و برگشت گردش کوچک یا ششی یا تصفیه ای می گویند).

وجود دونوع گردش خون در تمام مهره داران به جز ماهی ها دیده می شود. جانورانی که دارای این دو نوع گردش خون هستند، دارای گردش خون مضاعف می باشند درحالی که در ماهی ها گردش خون ساده است یعنی خون تیره از قلب به آبشش ها رفته و پس از اکسیژن گیری به اندام ها رفته و از آن جا به قلب باز می گردد.

در قلب بین دهلیزها و بطن ها دریچه هایی وجود دارد. زمانی که بطن ها منقبض می شوند تا خون وارد سرخرگ شود، (از بطن چپ خون وارد آئورت و از بطن راست وارد سرخرگ ششی می شود) این دریچه ها بسته می شوند تا خون دوباره به دهلیزها بازنگردد. همچنین در ابتدای آئورت و سرخرگ ششی دریچه هایی وجود دارد که هنگام انبساط قلب بسته می شوند تا خون از داخل سرخرگ ها به بطن ها بازنگردد. صدای قلب نیز مربوط به این دریچه هاست. صدای اول مربوط به بسته شدن دریچه های بین بطن و دهلیز و صدای دوم مربوط به بسته شدن دریچه های ابتدای سرخرگ ها .

تعداد ضربان قلب هر فرد به عوامل مختلفی مانند سن، جثه، میزان فعالیت بدنی و حالات روحی مانند ترس و ... بستگی دارد. به طور متوسط تعداد ضربان قلب کودکان 130 بار در دقیقه، نوجوانان 90 بار دردقیقه، مردان 70 بار و زنان 78 بار در دقیقه می باشد . افزایش سن سبب کاهش ضربان قلب می گردد. فعالیت بدنی ضربان قلب را زیاد می کند و افزایش جثه ضربان قلب را کم می کند .

الف) سرخرگ

سرخرگ رگی است که خون را از قلب خارج می کند. تمام سرخرگ های بدن دارای خون روشن هستند به جز سرخرگ ششی که خون تیره را از قلب به شش ها می برد . در بین رگ ها دیواره ی سرخرگ ها ضخیم تر است. این دیواره قابلیت ارتجاعی (کشسانی) دارد واز سه لایه ساخته شده است. بزرگ ترین سرخرگ بدن آئورت نام دارد که از بطن چپ خارج شده و اولین شاخه ی اصلی آن به سمت سر می رود.

ب) سیاهرگ

سیاهرگ رگی است که خون را از یک اندام به قلب می آورد. تمام سیاهرگ های بدن حاوی خون تیره می باشند به جز سیاهرگ ششی که خون روشن و تصفیه شده را از شش به دهلیز چپ می ریزد. رگ هایی که در زیر پوست می بینیم، سیاهرگ ها هستند. خون جاری در سیاهرگ ها غلیظ تر از خون سرخرگی است. زیرا بخشی از پلاسمای خون در کنار سلول ها از رگ خارج شده و مقداری مواد زائد به محتوی رگ اضافه شده است .

پ)مویرگ

انشعابات انتهایی و ظریف سرخرگ ها در اندام های بدن هستند که از یک لایه سلول پهن ساخته شده اند . مویرگ ها بین سرخرگ ها و سیاهرگ ها قرار دارند . مویرگ ها محل مبادله ی گازهای اکسیژن و دی اکسیدکربن و مواد غذایی بین خون و سلول ها می باشند .

در بافت های بدن پلاسما از مویرگ خارج می گردد در حالی که گلبول های قرمز خارج نمی شوند.

پس از رساندن موادغذایی و اکسیژن به سلول ها بخش عمده ای از پلاسما به همراه مواد زاید دوباره به درون مویرگ باز می گردد. مویرگ ها به هم متصل شده و سیاهرگ را می سازند. جریان خون در تمام رگ های بدن یک طرفه می باشد. در غیر این صورت خون تیره و روشن با هم مخلوط می شد .

فشارخون

زمانی که قلب منقبض می شود، خون را به داخل سرخرگ ها می فرستد و موجب می شود بر دیواره ی رگ ها فشار وارد آید. به این فشار، فشار خون می گویند. فشارخون در سرخرگ ها زیاد و در سیاهرگ ها کم است. به طورمعمول فشارخون سرخرگی 12 و فشار خون سیاهرگی 8 می باشد.

نبض

فشار آوردن خون بر دیواره ی سرخرگ ها متناسب با کار قلب، سبب می شود تا قطر سرخرگ ها به طور متناوب زیاد و کم شود. این زیاد و کم شدن دایمی قطر سرخرگ ها مانند موجی در طول رگ به حرکت درمیآید و ما آن را به صورت نبض در جایی که رگ از روی استخوان رد شده باشد، حس می کنیم. سیاهرگ ها نبض ندارند زیرا دیواره ی سیاهرگ ها قابلیت ارتجاعی ندارند. همیشه تعداد نبض با ضربان قلب برابر است. به همین دلیل با شمارش تعداد نبض در دقیقه می توان تعداد ضربان قلب را به دست آورد. تعداد ضربان قلب در کنترل بخشی از مغز به نام بصل النخاع (ساقه ی مغز) می باشد .

وظایف خون

1) انتقال مواد: شامل انتقال اکسیژن به اندام ها و انتقال دی اکسیدکربن به شش ها، انتقال موادغذایی از دستگاه گوارش به سلول ها و انتقال هورمون ها به نقاط مختلف بدن و برقراری ارتباط بین اندام ها از این طریق .

2) تنظیم دما : خون هنگام عبور از بخش های گرم بدن مانند ماهیچه ها گرما را می گیرد و آن را به قسمت های سرد بدن مانند پاها و گوش ها می رساند .

3) دفاع بدن: خون با داشتن گلبول های سفید از بدن در برابر عوامل بیماری زا دفاع می کند .

خون یک بافت مایع

خون بافتی است که سلول های آن در مایع بین سلولی پراکنده شده اند. سلول های خونی شامل گلبول های قرمز، گلبول های سفید و پلاکت ها می باشند و مایع بین سلولی آن پلاسما نام دارد .

گلبول های قرمز

علت قرمزی رنگ گلبول های قرمز وجود نوعی پروتئین قرمز رنگ به نام هموگلوبین در آن هاست. این مولکول مسئول انتقال اکسیژن و دی اکسید کربن می باشد. در مرکز این مولکول اتم آهنی وجود دارد که اکسیژن یا دی اکسیدکربن به آن متصل می شوند و منتقل می گردند. به همین دلیل کمبود آهن می تواند یکی از دلایل کم خونی باشد. گلبول های قرمز پس از تولد در مغز استخوان ساخته می شوند. این سلول ها هسته ندارند. عمر آن ها در حدود چهارماه است و در هر میلی مترمکعب خون به تعداد 5 میلیون یافت می شوند. وظیفه ی گلبول های قرمز نقل و انتقال گازهای تنفسی است. حالت بشقابی این سلول ها به مبادله ی بهتر گازها و لبه های گرد آن ها به عبور بهتر از درون مویرگ ها کمک می کند .

 

 

گلبول های سفید

تقریباً کروی شکل بوده و دارای هسته ی یک یا چند قسمتی می باشند . در هر میلی متر مکعب خون در حدود 6 تا 7 هزار عدد می باشند . عمر آن ها از چند ساعت تا چند روز است و اغلب آن ها در مغز استخوان ساخته می شوند . گلبول های سفید در دفاع بدن در برابر عوامل خارجی (مانند میکروب ها) نقش دارند. گلبول های سفید برخلاف گلبول های قرمز خود قادر به حرکت می باشند و می توانند از دیواره ی مویرگ ها رد شده، وارد بافت شوند و به مبارزه با میکروب ها بپردازند. گلبول های سفید درشت ترین سلول های خونی هستند.

پلاکت ها

این سلول ها نیز در نغز استخوان ساخته می شوند. سلول های بسیار کوچکی هستند و عمر آن ها بین 5 تا 9 روز است. پلاکت ها مانند گلبول های قرمز هسته ندارند ولی تعداد آن ها در حدود 250 هزار عدد در هر میلی مترمکعب خون می باشد. پلاکت ها توسط پلاسما جابه جا می شوند و مسئول انعقاد خون (لخته شدن خون) در هنگام بروز خونریزی می باشند. در این فرآیند وجود ویتامین K و کلسیم نیز لازم است .

پلاسما

بخش مایع خون می باشد. پلاسما مایعی زردرنگ است که 55 درصد خون را تشکیل می دهد. 91 درصد پلاسما آب، 7 درصد آن پروتئین و 2 درصد دیگر، موادی مانند گازها، اوره، نمک، هورمون و ... می باشد. وظیفه ی پلاسما علاوه بر انتقال سلول های خونی انتقال موادغذایی، نمک ها، اوره، دارو و ... می باشد. حتی بخش مهمی از گازهای تنفسی به صورت محلول در پلاسما منتقل می گردد .

همواره در اثر واکنش های شیمیایی درون سلول ها مواد زایدی تولید می شود که باید از محیط اطراف سلول ها دور شوند . تک سلولی ها در دفع این مواد زاید مشکلی ندارند و این مواد را به بیرون از بدن و در آب می ریزند ولی در جانواران پر سلولی مانند انسان این مواد زاید توسط دستگاه های خاصی از محیط سلول ها دور شده و به خارج بدن ریخته می شود . از مهمترین این مواد دفعی ، دی اکسید کربن و اوره می باشند که دیاکسید کربن توسط دستگاه تنفس . اوره توسط دستگاه دفع ادراردفع می گردد .

دستگاه تنفس

انسان مانند سایر جانداران به دو منظور تغذیه می کند . یکی تامین مواد لازم برای رشد و ترمیم اندام ها و بافت ها و دیگریتامین انرژی لازم برای فعالیتهای حیاتی .به این منظور مواد غذایی جذب شده پس از آن که به سلول ها رسید باید در درون سلولها بسوزند تا انرژی آن ها آزاد گردد . برای این عمل وجود اکسیژن لازم است ودر طی این عمل مقداری دی اکسید کربن به وجود می آید . به این ترتیبمشخص می گردد که چرا ما با اکسیژن نیاز داریم و چرا دی اکسید کربن دفع می کنیم .

به همین دلیل می توان گفت معنی واقعی تنفس ، سوختن غذا در سلول ها با کمک اکسیژن است .

دستگاه تنفس شامل مجاری تنفسی ( مجراهای هوا ) و شش هامی باشد . مجاری تنفسی شامل بینی ، حلق ، حنجره ، نای و نایژه ها می باشد . شش ها نیز مجموعه ای از کیسه های هوایی و انشعابات نایژه ها به نام نایژک ها می باشند که به انتهای نایژک ها کیسه های هوایی متصل هستند .

در هنگام دم ، هوا ابتدا وارد بینی شده ،سپس از حلق گذشته و وارد حنجره می گردد . سپسهوا وارد نایمی شود . هر نایخود به دو لوله با نام نایژه تقسیم می گردد وهر نایژه وارد یک شش می شود . درون شش نایژه به لوله های باریک تری به نام نایژک تقسیم می گردد . و در انتهای نایژک ها کیسه های هوایی قرار دارند . کیسه های هوایی از یک لایه سلول ساخته شده اند و در اطراف آن ها میرگ های خونی فراوانی وجود دارد که محل مبادله ی اکسیژن و دی اکسید کربن با خون است . هنگام دم اکسیژن از کیسه ی هوایی وارد مویرگ های سرخرگ ششی شده و دی اکسید کربن از مویرگ های سرخرگ ششی وارد کیسه های هوایی می گردد وهنگام بازدم به همراه هوای بازدمی دفع می گردد .

وظیفه یبینی گرم و مرطوب کردن هوا و جلوگیری از ورود کرد و غباربه داخل دستگاه تنفس است . به همین دلیل بهتر است از راه بینی تنفس کنیم . در جدارلوله های تنفسی مواد چسبناکی بنام مخاط ترشح می گردد که ذرات ورودی و تعدادی از میکروب ها به آن ها می چسبند و مانع از آن می گردد که بتوانند به عمق شش ها مفوذ کنند . باکمک حرکت سلولهای مژه دار نای این ترشحات به سمت بالارانده می شوند و خلط رابه وجود آورده و خارج می گردند . نای لوله ای غضروفی است که سلول های دیواره ی آن مژک های ریزی دارند ( زائده های مو مانند ) که مرتب به سمت بالا درحرکت هستند .

چگونه تنفس می کنیم ؟

شش ( ریه ) ماهیچه ندارد و باز و بسته شدن آن به کمک ماهیچه های بین دنده ها  و پرده ی دیافراگم ( پرده ای که محوطه ی قفسه ی سینه رااز شکم جدا می کند ) صورت می گیرد . زمانی که این ماهیچه ها منقبض می گردند حجم قفسه ی سینه افزایش می یابد . در نتیجه فشار درون قفسه ی سینه کم شده هوا از بیرون که فشار بیش تری دارد به درون شش ها که فشار کم تری دارد وارد می گردد . عکس این عمل نیز در عنگام بازدم صورت می گیرد . بنابراین می توان گفت عمل دم و بازدم بر اساس اختلاف فشار هوا صورت می گیرد .

تعداد حرکات تنفسی به عوامل مختلفی مانند سن ، جثه و میزان فعالیت بدنی بستگی دارد .هر چه جثه فرد کوچک تر باشد ، تعداد تنفس بیش تر است . ورزش و فعالیت بدنی تعداد تنفس را افزایش می دهد . به طور متوسط یک فرد بالغ در حالت عادی 12 در دقیقه تنفس می کند . مرکزکنترل تنفس بخشی از مغز به نام بصل النخاع ( ساقه ی مغز ) و اگر این بخش آسیب ببیند ، شخص به علتخفگی خواهد مرد .

مقایسه ی هوای دم و بازدم

اجزای هوای معمولی شامل نیتروژن ( % 78 ) ، اکسیژن ( % 21 ) ، دی اکسید کربن ( % 03 /0 ) ، آرگون ( % 9/0 ) و ....... می باشد . در هنگام دم و بازدم مقدارنیتروژن ثابت است و تغییری نمی کند در حالی که از مقدار اکسیژن کم شده و به مقدار دی اکسید کربن افزوده می شود.

اعمال انعکاس دستگاه تنفس

سرفه و عطسه راهی برای خروج میکروب ها و ذرات وارد شده به دستگاه تنفس می باشند  با این تفاوت که هنگام سرفه هوا از دهان خارج می گردد و هنگام عطسه از بینی .

خمیازه نیز یک تنفس عمیق است و زمانی رخ می دهد که مقدار دی اکسید کربن خون افزایش یابد . کلیه ی این اعمال در کنترل نخاع می باشند .

 

 

 

بیماریهای دستگاه تنفس

از بیماری های دستگاه تنفس می توان به سرماخوردگی ، آنفلوانزا  ، ذات الریه و سل اشاره کرد . سرماخوردگی و آنفلوانزا ویروسی هستند . سل به وسیله ی باکتری ایجاد می گردد و ذات الریه به وسیله ی 30 نوع باکتری و یک نوع ویروس ایجاد می گردد .

دستگاه دفع ادرار

دستگاه دفع ادرار شامل کلیه ها ، میزنای ( حالب ) و مثانه و مجرای دفع ادرارمی باشد . در بدن انسان دو کلیه وجود دارد که پشت معده و روده یعنی چسبیده به دیواره ی پستی شکم قرار دارند . به هر کلیه لوله ای به نام میزنای متصل است که ادرار تشکیل شده توسط کلیه را به مثانه می برد و با تجمع ادرار در مثانه احساس دفع ادرار پدید می آید .

کلیه ها چه عملی انجام می دهند ؟

همان گونه که قبلاً ذکر شد ، در اثر انجام واکنش های شیمیایی در سلول های بدن مواد زایدی پدید می آیند . یکی ازمهم ترین این مواد دفعیاوره می باشد که ترکیبی سمی است . این ترکیب از سوخت و ساز پروتئین ها به وجود می آید و به دلیل سمی بودن باید از محیط اطراف سلول ها دور شده و از بدن دفع گردد . به طور کلی می توان وظیفه ی کلیه ها را دفع مواد زاید ( اوره ، نمک ، ترکیبات سمی ، برخی داروها و ...... ) ، تنظیم مقدار آب بدون و تنظیم اسیدی یا بازی بودن خون دانست .

به هر کلیه یک سرخرگ که از انشعابات آئورت می باشد وارد می گردد . این سرخرگ که سرخرگ کلیه نام دارد ، علاوه بر آن که اکسیژن و مواد غذایی لازم برای سلولهای کلیه را به آن می رساند ، دارای مواد زاید دفعی می باشد . کلیه همانند یک تصفیه خانه عمل نموده و با کمک میلیون ها واحد تصفیه ای که در خود دارد ، مواد زاید و آب اضافی را از خون جدا کرده و به صورت ادرار در می آورد . سپس یک سیاهرگ به نام سیاهرگ کلیه از هر کلیه خارج می گردد که خون موجود در آن از نظر آب و مواد راید تنظیم شده است ولی دی اکسید کربن آن زیاد است . خون این سیاهرگ ها در نهایت به بزرگ سیاهرگ زیرین قلب می ریزد .

همیشه در بدن انسان توازنی بین میزان مصرفی ، عملکرد کلیه ها و میزان عرق کردن و مقدار دفع ادرار وجود دارد . هر چه مقدار آب مصرفی و یا مصرف  غذاهای آب دار یا میوه های آب دار ( مثلاً 98 درصد هندوانه آب است و یا 90 درصد سیب آب است ) بیش تر باشد و در عوضکم تر عرق کنیم ، مقدار تشکیل ادرار بیش تر خواهد بود .

عرق کردن همیشه رابطه ی عکس با مقدار تشکیل ادرار دارد . زمانی که هوا گرم است و بیش تر عرق        می کنید، ادرار کم تری تشکیل می گرد. عرق کردن علاوه بر خنک شدن بدن به دفع آب و مواد زاید به کلیه ها کمک می کند .

بار ها نام میکروب را شنیده اید و همه ی شما فکر می کنید که تمام میکروب ها عامل بیماری هایی هستند که ما به آنها دچار می شویم . برای انکه ببینیم این طرز فکر درست است یا نه ،ابتدا با میکرو ب ها آشنا می شویم و سپس نحوه ی مبارزه با میکروب های بیماری زا را مورد بررسی قرار میدهیم . کلمه ی میکروب از میکرو به معنای کوچک گرفته شده است موجود زنده ای به نام میکروب وجود ندارد بلکه به جانوران خاصی که تنها با میکروسکپ قابل دیدن هستند ،میکروب گفته می شود . میکروب ها به چهار دسته ی باکتری ها ،ویروس ها ،قارچ ها ی ذره بینی و آغازیان تک سلولی و جانور مانند تقسیم می گردد .

معروف ترین میکروبها

باکتری ها

با ساختمان سلول باکتری و نحوه ی تغذیه و تولید مثل و دیگر ویژگی های آن اشنا شده ایم . بسیاری از بیماری های میکروبی به وسیله ی باکتری ها به وجود می آیند ولی همان گونه که می دانید ،تنها تغذیه ی کمی از باکتری ها بیماری زا هستند . از بیماری هایی که به وسیله ی باکتری ها ایجاد می گردد می توان به طاعون ،سل ،دیفتری ،کزاز،حصبه ،ذات الریه ،وبا و گلو درد چرکی اشاره کرد .

باکتری های بیماری زا در محله های خاصی به فعالیت پرداخته و سبب بروز بیماری می گردند. باکتری مولد سل و ذات الریه در شش ها بهتر فعالیت می کنند . باکتری مولد حصبه در روده زندگی میکنند و باکتری دیفتری در گلو رشد می کند . باکتری دیفتری با ترشح سم به قلب ،کلیه و دستگاه عصبی آسیب می رساند .باکتری مولد کزاز (در خاک زندگی می کند ) با ورود به بدن فعال شده و با ترشح سم به دستگاه عصبی می رساند و سبب انقباضات عضلاتی شدید در بدن می گردد و به سرعت می تواند سبب مرگ شخص شود . برخی باکتری ها نیز می توانند در همه جای بدن رشد کنند این باکتری ها ،باکتری هایی هستند که میتوانند زخم را عفونی کنند .

 

ویروس ها

دانشمندان،ویروس ها را مرز بین موجودات زنده و غیر زنده در نظر می گیرند و آن را در هیچ یک از طبقه بندی های موجودات زنده قرار نمی دهند زیرا ویروس ها در خارج از بدن جانوران هیچ گونه فعالیت حیاتی از خود ندارند . نه رشد می کنند ،نه تنفس،نه تغذیه ،نه تولید مثل و نه .... ولی زمانی که وارد بدن جانوران و سلول های آنها می شوند، می توانند تنها به کمک سلول میزبان فقط تولید مثل کنند . به همین دلیل ویروس ها را انگل اجباری درون سلولی می نامند و تنها شباهت ویروس به موجودات زنده را تولید مثل در نظر می گیرند.

به طور کلی می توان ویژگی ها ی ویروس ها را به صورت زیر خلاصه کرد :

1)  ویروس ها ساختمان سلولی ندارند و تنها از یک پوشش پروتئینی و یک ماده ی وراثتی ساخته شده اند .

2)  ویروس ها میزهن اختصاصی دارند . یعنی هر نوع ویروس فقط به یک نوع سلول زنده حمله می کند . مثلا ویروسی که سبب بیماری هاری می شود ،در سلول های گیاهان نمی تواند تولید مثل کند و بیماری ایجاد کند . ویروس فلج اطفال به دستگاه عصبی ،سرخک به پوست و دستگاه تنفس و اوریون به غده ی بزاقی بنا گوش آسیب می رساند

3)  ویروی ها بسیار کوچکند به شکلی که با میکروسکپ ها ی نوری قابل دیدن نیستند و تنها به کمک میکروسکپ های الکترونی قابل دیدن می باشند .

4)  همه ی ویروس ها برای تولید مثل حتی باید وارد سلول ها شوند

ویروس با حمله به سلول میزان ماده ی وراثتی خود را وارد سلول می کند و کنترل سلول را در اختیار می گیرد. زمانی که سلول به فعالیت می پردازد ، دستورات لازم را از روی دستورات ویروس اجرا می کند و سلول به یک کارگاه تولید ویروس تبدیل می شود. سلول تغذیه ،رشد،تنفس و... میکند ،برای انکه ویروس بسازد .پس از آنکه تعداد ویروس ها زیاد شد ،سلول پاره شده و از بین می رود و ویروس ها به سلول های دیگر حمله میکنند .

از بیماری های ویروسی می توان سرما خوردگی ،آنفلوانزا ،ابله ،اوریون ، سرخک ، هاری ،زگیل ، تب خال ، آبله مرغان ،ذات الریه ،فلج اطفال ،هپاتیت و ایدز را نام برد .

برخی بیماری های میکروبی به وسیله ی قارچ های ذره بینی (کچلی و زخم های انگشتان پا )و برخی به وسیله ی آغازیان جانور مانند ایجاد می گردند (اسهال خونی و ملاریا )

بیماری واگیر

بیماری واگیر یا مسری (ساری)بیماری است که از شخصی به شخص دیگر منتقل می شود. تمام بیماری های میکروبی واگیر هستند . زیرا میکروب عامل بیماری می تواند از شخصی به شخص دیگر منتقل شود و در فرد گیرنده نیز بیماری ایجاد کند .

برخی بیماری ها در مدت کوتاهی شخص را مبتلا کرده و پس طی دوره ای بیماری شخص درمان شده و یا از بین می رود . این دسته از بیماری ها را بیماری های حاد می نامند . کزاز ،حصبه ،سرخک و ... بیماری های حاد هستند .

برخی از بیماری ها مانند سل می توانند تا سالها شخص را دگیر بیماری کنند .این دسته بیماری ها را مزمن   می نامند .

را ه های انتقال بیما ری های واگیر

1.              تماس : مانند بیماری های پوستی که از راه تماس مستقیم (مانند دست دادن )منتقل می گردند .گاهی تماس غیر مستقیم می تواند راهی برای انتقال میکروب باشد . برای مثال نباید از وسایل شخصی مانند لیوان ،قاشق و... فردی که سرما خورده است، استفاده کنیم.

2.              آب و غذا : بیماری هایی مانند حصبه ،وبا ،اسهال خونی ،مسمومیت  غذایی  و عفونت های روده ای از طریق آب یا غذای آلوده منتقل می گردد . با پختن غذا ،تصفیه ی آب و ضد عفونی کردن سبزی ها و میوه ها و رعایت بهداشت می توان از انتشار این بیماری ها جلو گیری کرد .

3.              هوا : بیماری هخاغی تنفسی مانند سل ،سرما خوردگی و آنفلو انزا از طریق هوا به شخص سالم منتقل میگردد .

4.              حشرات: حشراتی مانند کک ،شپش ،مگس ،کنه ،پشه مالاریا و ... میتوانند میکروب عامل بیماری را به انسان منتقل کنند برخی مانند کنه و پشه با نیش زدن ،بیماری را منتقل می کنند و برخی مانند مگس با انتقال میکروب از طریق پاهاو دهان خود به مواد غذایی و یا ظروف غذا میکروب ها را منتقل می کنند .

راه های دفاعی بدن در برابر میکروب ها

1.              پوست: اولین سد دفاعی بدن در برابر نفوذ میکروب ها است که سرتاسر بدن را پو شانده است. میکروب ها نمی توا نند از پوست سالم عبور کنند ولی اگر پوست زخمی شود، میکروب ها می توانند به درون بدن نفوذ کنند.

2.              ماده ی مخاطی : ترشحات چسبناکی است که توسط سلول های ترشح کننده ی مخاط در دیواره ی داخلی دستگاه گوارش و تنفس ترشح می شود و با چسبیدن میکروب ها به آن از ورود آن ها بخش های داخلی جلوگیری می شود .

3.              راه های دفاعی دیگر : مانند اشک چشم ، آنزیم های درون بزاق ، اسید معده ، سلول های مژه دار نای ، غدد چربی روی پست و ... که بسته به نوع میکروب و راه ورود ان در برابر ورود آنها مقاومت می کنند .

4.              گلبول های سفید : آخرین و مهم ترین سد دفاعی بدن می باشند .می کروب ها پس از گذشتن از اولین سد ها ی دفاعی بدن بر اثر دفاع داخلی ( گلبول های سفید )از بین می رود .

انواع گلبول های سفید

گلبو ل های سفید ترشح کننده ی پادتن

پادتن ها مواد پروتئینی هستند که توسط گلبو ل های سفید و بر علیه عوامل خارجی مانند میکروب ها ترشح می شوند . پادتن ها می توانند سبب از بین رفتن میکرو بها و یا چسبیدن میکروب ها به هم و جلو گیری از انتشار آنها در بدن (مانند پادتن ضد حصبه )و یا خنثی کردن سم میکروب ها شوند . پادتن ها کاملا اختصاصی عمل می کنند . پادتنی که بر علیه میکروب وبا ترشح ، اثری بر میکروب سرما خوردگی ندارد .

گلبو ل های سفید بیگانه خوار

این دسته از گلبو ل های سفید به عوامل خارجی حمله کرده و آنها را وارد سلول خود می کند (می خورند )و با ترشح آنزیم هایی آنها را هضم می کنند . گاهی این گلبول ها ادامه ی کار گروه قبل را انجام می دهند .یعنی با ترشح پادتن توسط گلبول های سفید ترشح کننده ی پادتن ،میکروب ها به هم می چسبند و گلبو ل های سفید بیگانه خوار این میکروب را وارد سلول خود کرده و هضم میکنند . یکی از راه های تشخیص وجود میکروب در بدن بررسی تعداد گلبول های سفید است . زیرا در صورت ورود و تولید مثل میکروب ها در بدن تعداد گلبول ها ی سفید افزایش می یابد .

موفقیت بدن در مبارزه علیه میکروب ها به چه عواملی بستگی دارد ؟

1. رلا ورود میکروب به بدن : ورود یک میکروب از راهی غیر از راه اصلی می تواند سبب از بین رفتنش شود . مثلا اگر میکروب مالاریا به همراه غذا وارد بدن شود ،توسط اسید معده از بین می رود ولی اگر به وسیله ی پشه ی مالاریا مستقیما وارد خون گردد می تواند سبب بروز بیماری شود .

2.  وضعیت دفاع بدن : گاهی ممکن است یک یا چند سد دفاعی به خوبی عمل نکنند (پوست زخمی)گاهی به دلیل بروز یک بیماری قبلی و یا ضعف عمومی بدن (به دلیل خستگی زیاد ،تغذیه ی نامناسب ،کار سخت ،ناراحتی های روحی و ...)به راحتی بیمار می شویم .

3.  نوع و تعداد میکروب ورودی به بدن : گاهی دو یا چند نوع میکروب وارد بدن می شوند مانند زمانی که شما علاوه بر سرما خوردن دچار گلو درد چرکی نیز می گردید . در این صورت قوای دفاعی بدن بین دو بیماری تقسیم می گردد . گاهی تعداد زیادی میکروب وارد بدن می شود (مانند زمانی که دوست کنار دستی شما در کلاس سرما خورده است ).در نتیجه به سرعت تعداد آنها زیاد می شود و ما بیمار می شویم و گاهی میکروبها خیلی قوی هستند (مانند کزاز )در این صورت نیز حتما به بیماری مبتلا خواهیم شد .

چگونه می توان از ابتلا به بیماری های میکروبی پیشگیری کرد ؟

1.  یکی از بهترین روش ها رعایت بهداشت است. رعایت بهداشت شامل موارد بسیار متعددی است. شستن دست ها قبل از غذ، استفاده نکردن از وسایل شخصی دیگران، جلو گیری از آلودگی محیط، دفع درست زباله ها، مبارزه با حشرات ناقل بیماری مانند مگس و ... نمونه های سادهای از رعایت بهداشت هستند.ضد عفونی کردن و استیریل کردن روش هایی برای از بین بردن میکروبها می باشند. هنگام ضدعفونی کردن میکروب ها را با کمک مواد شیمیایی ( مانند بتادین، الکل، ساولن،  صابون، آب اکسیژنه، اکسیژن، کلر، ید،پرمنگنات و آب ژاول )در خارج از بدن از بین می بریم . در روش استریل کردن از عوامل فیزیکی مانند حرارت بالا ، نور شدید ،اشعه ی ماوراء بنفش و ... استفاده می شود . نمونه ی معروف این روش استریل کردن شیر می باشد .

2.  واکسن زدن روش دیگری برای جلوگیری از ابتلا به بیماری های میکروبی است . البته باید توجه داشت که نه تمام بیماری های میکروبی واکسن دارند و نه تمام واکسن ها سبب می شوند که شخص تا آخر عمر آن بیماری را نگیرد . واکسن میکروب را کشته شده یا ضعیف شده و یا سم خفیف شده ی میکروب می باشد که پس از ورود به بدن گلبول های سفید را وادار به ترشح پادتن می کند .زمانی که غلظت پادتن در بدن به حد مناسبی رسید ،در صورت ورود میکروب همان بیماری ،میکروب به سرعت از بین می رود و شخص به آن بیماری مبتلا نخوا هد شد . اولین واکسن ساخته شده ،واکسن آبله بود . این واکسن ویروس آبله ی گاوی است که نسبت به آبله ی انسانی ضعیف تر است . واکسن دیفتری و کزاز زهر خفیف شده ی میکروب می باشند که با واکسن سیاه سرفه مخلوط شده اند . دوام واکسن های سرخک ،فلج اطفال (خوراکی است) و اورون و سرخجه همیشگی می باشد .

ناگیرایی

زمانی که شخص به بیماری میکروبی خاصی مبتلا می شود و یا واکسن می زند ،بدن او شروع به ساختن پادتن میکند ،تا زمانی که بتواند بر آن میکروب غلبه کند . در این حالت غلظت پادتن در خون به حد مناسبی رسیده است . تا زمانی که این پادتن در حد مناسبی در خون وجود داشته باشد ،شخص،دیگر به آن مبتلا نخواهد شد . در این حالت میگوییم ش0خص نسبت به این بیماری ناگیرا شده است . برخی بیماری ها مانند سرماخوردگی و آنفلو انزا وذات الریه ناگیرایی ایجاد نمی کنند ولی بیماری هایی مانند سرخک ،سرخجه ،اوریون ،سیاه سرفه ،مخملک ،فلج اطفال ،حصبه و آبله اغلب تا آخر عمر ناگیرایی ایجاد می کنند . به طور کلی دوام ناگیرایی حاصل از بیمار شدن بیشتر از ناگیرایی حاصل از واکسن زدن می باشد .

درمان بیماری

با وجود سدهای دفاعی بدن و رعایت مسائل بهداشتی باز هم ممکن است بیمار شویم .در این زمان است که از راه هایی می توانیم به دفاع بدن کمک کنیم تا سریع تر بهبود یابیم .استراحت کافی و تغذیه ی مناسب سبب می شود تا قوای بدن بیشتر شود و بهتر بتواند با بیماری مبارزه کند .ولی مصرف دارو (شربت ،کپسول،سرم ،آمپول و...) که با تجویز پزشک صورت می گیرد نیز به درمان کمک می کند . آنتی بیوتیک ها دسته ای از این دارو ها هستند که با کمک موجودات زنده تهیه می شوند. (مثلا پنی سیلین برای اولین با توسط فلمینگ با کمک کپک نان تهیه گردید .)این دسته از داروها اساسا بر علیه باکتری ها و برخی از قارچ ها استفاده می شوند ولی اثری بر ویروس ها ندارند . مصرف بی رویه ی دارو و بدون تجویز پزشک ،علاوه بر عوارض جانبی ،سبب مقاوم شدن باکتری ها نسبت به دارو نیز می گردد .

گاهی از پادتن های آماده برای مبارزه با بیماری های سخت و خطرناک استفاده می شوند .مثلا با تزریق میکروب حصبه به بدن اسب و ساخت پادتن توسط بدن اسب ،پادتن ها را از خون اسب جدا کرده و به صورت آماده نگه داری می کنند . زمانی که شخص مبتلا مبتلا به حصبه شد به او پادتن آماده تزریق می کنند .

شیمی درمانی روشی است که در آن از دارو های شیمیایی که در آزمایشگاه ساخته می شود ،استفاده می گردد .شیمی درمانی اغلب بر علیه سرطان استفاده می گردد . امروزه بیش ترین آمار مرگ و میر در انسان به ترتیب مربوط به بیماری های قلبی، سرطان و بیما ری های تنفسی می باشد . در حالی که در گذشته های دور عامل اصلی مرگ و میر در انسان ها بیماری های تنفسی بوده است .

فرض کنید می خواهیم شروع به دویدن کنید . اگر انقباضات ماهیچه ای شما سریع تر نشود ،غذای بیش تری به سلول ها نرسد ،اکسیژن بیش تری از محیط دریافت نکنید ... این کار غیر ممکن خواهد بود . همزمان با شروع دویدن ،ضربان قلب افزایش یافته و تعداد تنفس نیز زیاد می شود . شروع به عرق کردن می کنید و... برای هماهنگی این اعمال نیاز به دستگاه هایی در بدن داریم . در بدن ما این وظیفه بر عهده ی دستگاه عصبی و هورمون ها می باشد .

دستگاه عصبی

دستگاه عصبی آدمی کامل ترین دستگاه عصبی در بین جانداران می باشد . دستگاه عصبی اجتماعی از سلول های عصبی به نام نورون است . بخش های اصلی و مرکزی دستگاه عصبی مغز و نخاع می باشند که وظیفه ی تجزیه و تحلیل پیام ها و دادن پاسخ مناسب را بر عهده دارند . رشته های عصبی که خود اجتماعی از نورون ها هستند ،ارتباط بخش های مرکزی را با اندام ها و سلول های بدن و محیط بر قرار می کنند .

بخش های مغز

1)     مخ : اصلی ترین بخش دستگاه عصبی است و در داخل جمجمه جای دارد .مخ مرکز اندام های حسی می باشد. تمامی کارهای ارادی (حرکت کردن ،صحبت کردن و....) در کنترل مخ می باشد . مخ مرکز تفکر ، اندیشیدن ،استدلال ، نتیجه گیری ، حافظه ، خاطرات ، خواب دیدن و .... می باشد .نیم کره ی سمت راست مخ سمت چپ بدن را در کنترل دارد و نیم کره ی سمت چپ ، سمت راست را کنترل می کند . سمت رات مخ بیش تر فعالیت های هنری و سمت چپ کارهای مهندسی و ریاضی را بهتر انجام می دهد .

2)     مخچه : در زیر مخ جای دارد . مخچه مسئول تعادل بدن و هماهنگی کار عضلات می باشد . مخچه با کمک پیا م هایی که از گوش و ماهیچه ها و مفصل های متحرک دریافت می کند ، این کار را به صورت غیر ارادی انجام می دهد .

3)     بصل النخاع (ساقه ی مغز ): مرکز کنترل اعمال غیر ارادی بسیار مهم مانند کنترل ضربان قلب و تنفس و برخی اعمال گوارشی است

نخاع

نخاع یک شاه راه عصبی است که پیا م هایی که از مغز به اندام ها فرستاده می شود ،از آن عبور می کنند .نخاع طناب سفید رنگی است که در ستون مهره ها جای دارد و به ساقه ی مغز متصل است .

نخاع مرکز کنترل اعمال انعکاسی می باشد . اعمال انعکاسی اعمال غیر ارادی هستند که به سرعت و بدون نیاز به یادگیری و در جهت محافظت از بدن صورت می گیرند . زمانی که دست شما به جسم داغی برخورد می کند به سرعت دست خود را عقب می کشید . این عمل در کنتر نخاع است . سرفه ، عطسه ، پلک زدن ، ترشح بزاق ، خمیازه ، تغییر قطر مردمک و پرش زانو مثال هایی از اعمال انعکاس می باشد .

رشته های عصبی از دنبال هم قرار گرفتن نورون ها پدید می آیند .رشته های عصبی بر خلاف سیم ها برق یا تلفن به هم وصل نیستند بلکه بین آنها فاصله ی کمی وجود دارد . پیام ها در طول سلول عصبی به صورت الکتریکی منتقل می گردد ولی در فاصله ی بین دو نورون به صورت شیمیایی منتقل می گردد .برخی رشته های عصبی پیا م ها را به مراکز عصبی می آورند و برخی پاسخ ها را به اندام ها می برند . بنابراین می توان گفت جهت پیام عصبی در نورون ها یک طرفه است .                      

 سیستم هورمونی

هور مون ها مواد شیمیایی خاصی هستند که تو سط غده های هوذ مون  ساز به مقدار بسیار کم در خون ترشح شده وبه اندام مورد نظر می رسند وسبب می شوند تا فعالیت یک بخش از بدن کاهش یا افزا یش یابد. تفاوت پیام های هورمونی با پیام های عصبی در این است که جنس پیام های هورمونی شیمیا یی است واز طریق خون منتقل می گر دند. در نتیجه این پیام ها سرعت کمی داشته ولی در عوض دقت و دوام زیادی دارند. برخی از غدد هور مون ساز مهم وهورمون های آن ها در زیر آورده شده است.

غده ی تیروئید

این غده در ناحیه ی گردن ودر جلوی نای  قرار دارد. هورمون غده تیروئید مسئول تنظیم سوخت و ساز مواد غذایی درسلول های بدن وآزاد شدن انرژی آن ها  می باشد و از این تریق به طور غیر مستقیم در رشد موئر است. ترشحات غده ی تیرو ئید در دوران جنینی نقش مهمی در رشد مغز دارد ودر صورت کم ترشح شدن سبب عقب ما ندگی ذهنی می گردد .

برای ساخت هورمون این غده ،وجود عنصر ید که در غذا های دریایی وجود دارد ،لازم است . کمبود ید سبب بیماری به نام گواتر می گردد .

هیپوفیز

این غده در زیر مغز جای دارد و هورمون هایی ترشح می کند که مسئول کنترل فعالیت سایر غده های بدن است .علاوه بر آن هورمون هایی اختصاصی نیز ترشح می کند که یکی از مهم ترین هورمون های آن هورمون رشد است . هورمون رشد با اثر بر محل غضروفی استخوان ها ی دراز و تحریک تقسیم سلولی ،سبب رشد می شود . هورمون رشد معمولا تا سن 20 سالگی ترشح می شود و پس از آن رشد متوقف می گردد .

لوز المعده

مهم ترین هورمون ترشح شده از لوز المعده انسولین نام دارد که مسئول تنظیم قند خون می باشد . وجود انسولین در خون سبب می شود تا سلول های بدن بتوانند از قند موجود در خون استفاده کنند (در نبود انسولین مولکو ل های قند وارد سلول ها نمی شوند )کمبود یا نبود انسولین سبب بیماری دیابت (مرض قند )می گردد . در نتیجه ی مصرف نشدن مواد قندی خون (گلوکز)قند خون بالا می رود و عوارض زیادی را به دنبال خواهد داشت .

حواس پنج گانه

انسان با کمک حواس پنج گانه ی خود اطلاعات زیادی را از محیط اطراف خود دریافت می کند .آنگاه مراکز عصبی بر اساس این اطلاعات موقعیت بدن را درک کرده وپاسخ مناسبی می دهد .

حس

اندام حسی

محل قرار گیری گیرنده ی حسی

بینایی

بویایی

چشایی

شنوایی

لامسه

چشم

بینی

زبان

گوش

پوست

شبکیه ی چشم

مخاط بالای بینی

پرزهای چشایی

بخش حلزونی گوش داخلی

پوست

 

حس بینایی

مابا کمک حس بینایی بیش ترین اطلاعات را از محیط پیرامون به دست می آوریم . اندام حس بینایی چشم است که دارای ساختمان زیر است . چشم انسان ساختمان کروی دارد و از سه لایه ساخته شده است که به ترتیب از خارج به داخل عبارتند از :

1.  صلبیه : لایه ی سختی است که از چشم محافظت می کند . صلبیه در قسمت جلویی چشم برجسته و شفاف شده و قرنیه ی چشم را می سازد و قرنیه بخش شفاف سطح جلویی چشم است که نور از طریق آن وارد چشم می شود .

2.  مشیمیه : لایه ی سیه رنگی است که مانع بازتاب نور در چشم می گردد. مشیمیه دارای رگ های خونی می باشد و لایه ی غذا دهنده ی چشم می باشد .مشیمیه در قسمت جلویی چشم عنبیه را می سازد . عنبیه بخش رنگی چشم هر شخص است که رنگ آن به صورت ارثی از والدین به او به ارث رسیده است .در وسط عنبیه سوراخی به نام مردمک وجود دارد . وظیفه ی مردمک تنظیم مقدار نور ورودی به چشم است . زمانی که نور محیط کم است ، با انقباض ماهیچه های عنبیه قطر مردمک افزایش می یابد و زمانی که نور محیط زیاد باشد ،قطر مردمک کاهش می یابد .

در پشت مردمک ،عدسی چشم قرار گرفته که از نوع عدسی محدب است . عدسی چشم تصویری حقیقی، کوچکتر و وارونه را بر روی پرده ی حساس چشم (شبکیه )می اندازد .ماهیچه هایی که از بالا به پایین به عدسی متصل هستند، می توانند ضخامت عدسی چشم را تنظیم کنند. زمانی که ما به اجسام نزدیک نگاه        می کنیم، این ماهیچه ها شل شده و ضخامت عدسی افزایش می یابد و زمانی که به اجسام دور نگاه میکنیم ،با انقباض این ماهیچه ها ضخامت عدسی کم می شود.

3.  شبکیه : پرده ی حساس چشم است که تصویر بر روی آن می افتد . در شبکیه دو نوع سلول حساس به نور وجود دارد که یکی برای تشخیص نور کم و دیگری برای تشخیص نور زیاد و رنگ اجسام می باشد . لکه ی زرد حساس ترین نقطه ی شبکیه می باشد .

بیماری های چشم

1)  نزدیک بینی : معمولا در اثر ضخامت زیاد عدسی یا عمق زیاد چشم تصویر جلوی شبکیه تشکیل می گردد . شخص ،اجسام نزدیک را خوب می بیند ولی اجسام دور را به خوبی نمی بیند .این افراد از عینکی با عدسی مقعر استفاده می کنند .

2)  دور بینی : معمولا در اثر کاهش ضخامت عدسی ایجاد می گردد.در این حالت تصویر پشت شبکیه تشکیل می گردد و شخص اجسام دور را خوب می بیند ،در حالی که اجسام نزدیک را به خوبی نمی بیند . این افراد با عینکی با عدسی محدب استفاده می کنند .

3)  پیر چشمی : با افزایش سن ضخامت عدسی چشم نمی تواند به اندازه ی کافی تغییر کند تا اجسام دور یانزدیک را به خوبی ببیند . این عیب با یک یا دو عینک محدب برای دیدن اشیاء نزدیک اصلاح می شود .

4)  آستیگماتیسم : در این حالت سطح قرینه یا عدسی کاملا کروی نیست . تصویر اجسام برای افراد آستیگمات از یک راستا واضح و از راستای دیگر واضح نیست . این افراد نمی توانند خطوط موازی و نزدیک به هم را از یکدیگر تشخیص دهند . این عیب به وسیله ی یک عدسی استوانه ای اصلاح می شود .

5)  کور رنگی : این عیب یک بیماری ارثی است کع در آن افراد یک یا چند رنگ خاص را نمی بینند .

6)  شب کوری : در این حالت شخص در نور کن قادر به دیدن نیست .علت این بیماری کمبود ویتامین Aمی باشد .

حس شنوایی

اندام حس شنوایی گوش است که خود از سه بخش زیر تشکیل شده است :

1)  گوش خارجی : شامل لاله ی گوش و مجرای شنوایی می باشد . لاله ی گوش به تشخیص جهت صدا کمک میکند و مجرای شنوایی امواج صوت را به سمت گوش میانی و پرده ی گوش هدایت می کند. در انتهای مجرای شنوایی ،پرده ی گوش (پرده ی صماخ ) وجود دارد که هنگام برخورد امواج صوتی به لرزش در می آید . ترشحات درون مجرای شنوایی که ماده ای چسبناک ،قهوه ای و تلخ مزه است ،مانع ورود حشرات و گرد و غبار می گردد . تجمع این مواد در پشت پرده ی گوش می تواند به سنگینی گوش کمک کند . لاله ی گوش برخی جانوران مانند سگ و خرگوش و اسب متحرک است که به تشخیص جهت صدا کمک بیش تری می کند

2)  گوش میانی : شامل یک حفره ی استخوانی است که در آن سه استخوان کوچک (چکشی ،سندانی و رکابی)وجود دارد . این استخوان ها رابط بین پرده ی صماخ و پرده ی دیگری به نام پرده ی بیضی هستند که در ابتدای گوش داخلی قرار دارد .

این استخوان ها علاوه بر انتقال ارتعاشات صوتی به گوش درونی شدت آنها را نیز تنظیم می کنند . گوش میانی توسط مجرایی به حلق مرتبط می باشد .

3)  گوش داخلی : شامل بخش های دهلیزی ، سه مجرای نیم دایره و بخش حلزونی می باشد . در بخش پایینی سه مجرای نیم گرد گیرنده ها ی حس تعادل وجود دارد . زمانی که تغییر وضعیت می دهیم ،مایع درون سه مجرای نیم گرد به حرکت در آمده و با تحریک این گیرنده ها پیام تعادل به سمت مخچه و مخ فرستاده می شود .گیرنده های حس شنوایی در بخش حلزونی قرار دارند . با حرکت پرده ی بیضی توسط سه استخوان کوچک ،مایع درون بخش حلزونی به حرکت در آمده و با تحریک عصب شنوایی پیام به سمت مخ فرستاده می شود .

حس چشایی

بر روی زبان سلول های ویژه ای به نام سلول های چشایی وجود دارد که توسط مواد محلول موجود در آب دهان تحریک می شوند . دمای ماده ی غذایی نیز در کیفیت حس مزه نقش مهمی دارد . سلول های چشایی در درون پرزهای روی زبان قرار دارند . پرز های ته زبان درشت ترند . این سلول ها بیش تر در نوک ،اطراف و عقب زبان قرار دارند و با کمک آنها چهار مزه ی اصلی شیرینی ، تلخی ، ترشی و شوری را حس می کنیم . حس چشایی ما زیاد قوی نیست و حس بویایی کمک بسیار زیادی در درک مزه ی غذا ها به ما می کند .

حس بویایی

گیرنده های حس بویایی در مخاط بالای حفره های بینی قرار دارند . به همین علت زمانی که نفس عمیق می کشیم ، بوی مواد را بهتر حس می کنیم . برای حس کردن بو ، حتما باید مولکول ها به صورت گاز در رطوبت داخل بینی حل شوند . حس بویایی مکمل حس چشایی است .

حس لامسه (بساوایی)

پوست اندامی است که توسط آن سردی ، گرمی ، فشار ، درد ، زبری و نرمی اجسام را در می یابیم .

گیرنده های درد نسبت به بقیه ی گیرنده ها فراوان ترند ولی بر خلاف حس های دیگر عادت پذیر نیستند . نزدیک ترین گیرنده ها به سطح پوست ، گیرنده های لمسی (زبری و نرمی ) می باشند . سطح پوست را سلول های مرده ای پوشانده است که از سلول های زیرین محافظت میکنند .گیرنده های حسی ، رگ ها ی خونی ، پیاز مو ، غدد عرق همگی در پوست درونی جای دارند
برچسب‌ها: با بدن خود آشنا شویم
+ نوشته شده در  سه شنبه پنجم اردیبهشت 1391ساعت 0:19  توسط عبدالله رعیت  |